ABD-İran hattında kritik süreç: Müzakerelerde taktiksel tıkanma yaşanıyor

ABD ile İran İslam Cumhuriyeti arasında yürütülen müzakerelere ilişkin belirsizlik sürerken, uzmanlar sürecin tamamen çöktüğü yönündeki yorumların gerçeği yansıtmadığını belirtiyor. Yapılan değerlendirmelerde, görüşmelerin "taktiksel olarak tıkandığı ancak stratejik olarak devam ettiği" vurgulanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın önümüzdeki günleri "şaşırtıcı" olarak nitelendirmesi, diplomatik süreçte yeni bir gelişmenin yaşanabileceği ihtimalini gündeme taşıdı. Ancak Trump, bu açıklamasının içeriğine dair detay vermedi.

Uzmanlar, mevcut sürecin iki ihtimali barındırdığı görüşünde birleşiyor. Buna göre ya taraflar arasında çerçeve bir anlaşma sağlanacak ya da ciddi bir gerilim ve tırmanış süreci başlayacak.

ABD Savunma Bakanlığı’nda daha önce görev yapan isimlerden Hiyam Nevvâs, ABD iç siyasetinin anlaşma sürecini zorlaştırdığına dikkat çekti. Nevvâs, Cumhuriyetçi Parti açısından, 2015 yılında Barack Obama döneminde imzalanan anlaşmadan daha ileri bir metin ortaya konulmadan yeni bir mutabakatın kabul görmesinin zor olduğunu ifade etti.

Öte yandan uzmanlar, siyasi söylem ile sahadaki müzakerelerin birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekiyor. Doha merkezli akademisyen İbrahim Fraihat, liderler düzeyindeki sert açıklamalara rağmen diplomatik temasların sürdüğünü belirterek, tarafların anlaşmaya hâlâ ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Fraihat’a göre alternatif senaryolar hem Washington hem de İran İslam Cumhuriyeti için maliyetli sonuçlar doğurabilir.

Süreçte dikkat çeken bir diğer gelişme ise Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in Tahran ziyareti oldu. Uzmanlar, bu temasın müzakerelere yeni bir ivme kazandırabileceğini değerlendiriyor. Ayrıca İran tarafının söyleminde de değişim gözlendiği, daha önce dile getirilen katı "kırmızı çizgiler" yerine daha esnek ve "gerçekçi" taleplerin öne çıktığı ifade ediliyor.

Buna karşın bazı analistler, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının hâlâ derin olduğunu vurguluyor. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Hişam el-Gannam, kapsamlı bir anlaşmanın kısa vadede zor göründüğünü belirterek, özellikle nükleer faaliyetler ve bölgesel dengeler konusundaki ihtilafların devam ettiğini söyledi.

Uzmanlar ayrıca, olası bir ABD-İran anlaşmasının bölge ülkeleri dışlanarak yapılması durumunda kalıcı bir istikrar getirmeyeceği uyarısında bulunuyor. Bölgesel aktörlerin sürece dahil edilmemesi halinde yeni gerilimlerin ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

Tüm bu değerlendirmeler ışığında, Washington ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki müzakerelerin kritik bir eşikte olduğu ve önümüzdeki günlerin sürecin yönünü belirleyeceği belirtiliyor. (İLKHA)